Chuyên mục: Mẹo hay cho Nàng › Sống Ảo & Công Nghệ Độ dài đọc: 9 phút
Tóm tắt nhanh: Với content creator Việt Nam muốn làm newsletter ổn định, chọn Substack nếu mục tiêu là viết đều đặn và kiếm tiền trực tiếp từ subscriber trả phí, vì nền tảng tích hợp sẵn thanh toán, giao diện tối giản, gần như không cần thiết lập kỹ thuật. Chọn Mailchimp nếu bạn đã có kênh bán hàng, sản phẩm số hay dịch vụ riêng và cần công cụ email marketing chuyên sâu: tự động hoá chuỗi email, phân khúc danh sách, đo open rate, click-through rate chi tiết. Cả hai đều có gói miễn phí đủ dùng để bắt đầu ngay hôm nay. Nguyên tắc chọn nhanh: ưu tiên viết và thu phí nội dung → Substack; ưu tiên bán hàng, chăm sóc khách hàng qua email → Mailchimp. Quan trọng hơn công cụ vẫn là việc bạn duy trì tần suất phát hành đều đặn theo thời gian.
Mình từng đăng một bài viết tâm huyết trên Facebook, ngồi cả buổi tối để chỉnh từng câu chữ, thêm ảnh minh hoạ cho đẹp mắt — vậy mà chỉ vài trăm người thấy vì thuật toán "giấu bớt" reach hôm đó. Cùng ngày, một status than vãn vu vơ mình gõ trong 30 giây lại lên đến vài nghìn lượt tương tác. Lúc đó mình mới nhận ra một điều khá cay đắng: mình đang xây nhà trên đất người khác, và người khác có toàn quyền quyết định ai được nhìn thấy công sức của mình.
Không chỉ riêng mình, rất nhiều bạn làm content lâu năm cũng từng trải qua cảm giác này — dồn công sức vào một nền tảng, để rồi một bản cập nhật thuật toán bất ngờ khiến lượng tiếp cận giảm hẳn, không có cách nào kiểm soát hay dự đoán trước. Cảm giác bất lực đó chính là lý do ngày càng nhiều content creator, đặc biệt là các chị em làm nội dung cá nhân, chuyển hướng sang làm newsletter: gửi bài viết thẳng vào email của độc giả, không cần "xin phép" thuật toán mỗi lần muốn tiếp cận người theo dõi.
Nhưng ngay khi bắt đầu tìm hiểu, bạn sẽ hơi choáng vì có quá nhiều lựa chọn nền tảng, trong đó Substack và Mailchimp là hai cái tên được nhắc đến nhiều nhất. Vấn đề là chúng phục vụ hai mục đích khác nhau, và chọn sai ngay từ đầu có thể khiến bạn mất công chuyển đổi toàn bộ danh sách độc giả sau này.
Trong bài này, mình sẽ chia sẻ với bạn:
Nếu bạn cũng đang ấp ủ ý định làm một kênh nội dung "của riêng mình", không phụ thuộc vào bất kỳ thuật toán nào, thì bài viết này chính là dành cho bạn. Bắt đầu nha! 📬
Trước khi đi vào so sánh nền tảng, mình muốn bạn hiểu rõ vì sao newsletter đang trở thành "kênh dự phòng" quan trọng của content creator, chứ không đơn thuần chỉ là một trào lưu nhất thời trên mạng.
Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở quyền sở hữu kênh tiếp cận. Khi bạn đăng trên Facebook hay TikTok, bạn thực chất đang "mượn" khán giả của nền tảng đó — nền tảng quyết định ai thấy bài viết của bạn, thấy bao nhiêu, và có thể thay đổi luật chơi bất cứ lúc nào mà bạn không kiểm soát được. Ngược lại, khi ai đó đăng ký nhận newsletter của bạn, địa chỉ email của họ nằm trong danh sách của chính bạn — không nền tảng trung gian nào có thể "giấu" bài viết hay xoá mối liên kết đó, trừ khi chính người đọc chủ động huỷ đăng ký.
Một danh sách email, dù chỉ vài trăm người, vẫn có giá trị hơn nhiều so với vài chục nghìn follower trên mạng xã hội mà bạn không thể liên hệ trực tiếp nếu tài khoản bị khoá hay thuật toán thay đổi. Đây cũng là lý do nhiều creator quốc tế coi email list là "tài sản số" thực sự của họ: có thể dùng để thông báo sản phẩm mới, ra mắt khoá học, hay đơn giản là duy trì mối quan hệ gắn bó với những độc giả trung thành nhất — những người sẵn sàng mở email của bạn giữa hàng trăm thông báo khác mỗi ngày.
Đây là phần nhiều bạn quan tâm nhất. Mình sẽ phân tích rõ thế mạnh của từng nền tảng, kèm hướng dẫn để bạn bắt đầu ngay, tránh mất công chuyển đổi sau này.
Substack được thiết kế tối giản ngay từ đầu, gần như chỉ tập trung vào hai việc: viết và xuất bản. Bạn tạo tài khoản, đặt tên cho newsletter, viết bài đầu tiên rồi gửi đi — không cần thiết lập kỹ thuật phức tạp nào khác. Điểm mạnh lớn nhất của Substack là tích hợp sẵn tính năng thu phí subscriber ngay trong nền tảng: bạn có thể mở gói trả phí hàng tháng hoặc hàng năm cho độc giả muốn đọc nội dung độc quyền, mà không cần kết nối thêm cổng thanh toán riêng. Substack cũng có sẵn cộng đồng độc giả đang tìm kiếm nội dung chất lượng qua mục khám phá (Discover), giúp bài viết của bạn có cơ hội tiếp cận người đọc mới ngoài danh sách hiện có.
Mailchimp lại được xây dựng cho mục đích khác: hỗ trợ doanh nghiệp và người bán hàng chăm sóc khách hàng qua email. Nếu bạn đang bán sản phẩm, dịch vụ, hoặc có một shop online song song với việc làm content, Mailchimp cho phép bạn tạo các chuỗi email tự động (ví dụ chuỗi chào mừng người đăng ký mới, nhắc nhở giỏ hàng bị bỏ quên), phân khúc danh sách theo hành vi người dùng, và đo lường chi tiết open rate, click-through rate cho từng chiến dịch. Điểm trừ là Mailchimp không hỗ trợ thu phí subscriber trực tiếp như Substack — nếu muốn kiếm tiền từ nội dung, bạn cần tích hợp thêm công cụ thanh toán bên ngoài.
Nền tảng | Đặc điểm nổi bật | Phù hợp nhất với |
|---|---|---|
Substack | Tích hợp sẵn thu phí subscriber, giao diện tối giản, có cộng đồng khám phá độc giả mới | Người viết cá nhân, blogger, nhà báo độc lập muốn sống bằng nội dung |
Mailchimp | Tự động hoá email mạnh, phân khúc danh sách, đo lường chi tiết open rate/click-through rate | Người bán hàng online, chủ shop, freelancer cần chăm sóc khách hàng qua email |
Cả hai nền tảng | Có gói miễn phí để bắt đầu, trình soạn thảo kéo-thả, không cần biết code | Người mới hoàn toàn, chưa từng làm newsletter trước đây |
Đến phần thực chiến rồi đây! Dù chọn Substack hay Mailchimp, quy trình bắt đầu về cơ bản đều xoay quanh 3 bước cốt lõi dưới đây.
Trước khi mở tài khoản trên bất kỳ nền tảng nào, hãy dành thời gian trả lời rõ: newsletter của bạn viết về chủ đề gì, và ai là người sẽ mở email đó mỗi tuần? Một newsletter càng cụ thể (ví dụ "mẹo tài chính cá nhân cho phụ nữ đi làm" thay vì "tất tần tật về cuộc sống") càng dễ xây dựng độc giả trung thành, vì người đọc biết chính xác họ sẽ nhận được gì mỗi lần mở email.
Sau khi đăng ký tài khoản Substack hoặc Mailchimp, việc quan trọng tiếp theo là hoàn thiện trang đăng ký (landing page): tên newsletter, mô tả ngắn gọn về nội dung bạn sẽ chia sẻ, và một hình ảnh đại diện thân thiện. Gắn link trang đăng ký này ở bio mọi kênh mạng xã hội bạn đang có — đây là cách nhanh nhất để chuyển đổi follower hiện tại thành subscriber email.
Chọn một tần suất bạn thực sự duy trì được — hàng tuần hoặc 2 tuần một lần — rồi thông báo rõ lịch đó ngay từ số đầu tiên. Việc giữ đúng lời hứa về tần suất quan trọng hơn nhiều so với việc viết dài hay cầu kỳ, vì độc giả cần biết khi nào nên "chờ" email của bạn.
Không ít người hào hứng gửi vài số đầu rồi... im lặng luôn vì vướng phải những lỗi rất cơ bản dưới đây. Nhận diện sớm sẽ giúp bạn đi đường dài hơn nhiều.
Đây là sai lầm phổ biến nhất. Khi chỉ viết lúc có hứng, khoảng cách giữa các số newsletter có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng — đủ lâu để độc giả quên mất họ từng đăng ký kênh của bạn, và tỷ lệ mở email (open rate) giảm dần theo thời gian.
Một newsletter viết về "tất cả mọi thứ trong cuộc sống" sẽ khó thu hút người đọc có nhu cầu cụ thể. Độc giả đăng ký newsletter vì họ kỳ vọng nhận được giá trị rõ ràng, lặp lại — không phải một tuyển tập nội dung ngẫu nhiên mỗi số một kiểu.
Nhiều người chỉ đăng bài trên nền tảng mà quên tối ưu trang đăng ký, hoặc không chia sẻ link đó ở bất kỳ đâu ngoài chính nền tảng newsletter. Kết quả là danh sách email gần như chỉ có vài người quen ban đầu, không phát triển thêm được.
Newsletter khác mạng xã hội ở chỗ nó tạo ra một kênh liên lạc hai chiều thân mật hơn — nhiều độc giả sẽ trả lời trực tiếp email của bạn để chia sẻ cảm nhận. Bỏ qua những phản hồi này là bỏ lỡ cơ hội xây dựng mối quan hệ gắn bó, thứ khiến độc giả gắn bó lâu dài với kênh của bạn.
❌ Hạn chế | ✅ Thay thế bằng |
|---|---|
Viết không theo lịch cố định, khi có hứng mới gửi | Đặt lịch phát hành cố định (hàng tuần/2 tuần một lần), thông báo trước cho độc giả |
Chọn chủ đề quá rộng, viết lan man mỗi số một kiểu | Xác định 1 chủ đề cốt lõi và 2-3 chuyên mục nhỏ xoay quanh nó |
Chỉ đăng bài trên nền tảng, không có trang thu email riêng | Tạo landing page đăng ký rõ ràng, gắn link ở mọi kênh mạng xã hội |
Viết tiêu đề chung chung, không nêu rõ giá trị bên trong | Đặt tiêu đề cụ thể, gợi tò mò, cho biết người đọc nhận được gì |
Không tương tác lại với độc giả phản hồi email | Dành thời gian trả lời comment/email phản hồi để giữ kết nối thật |
Trả lời nhanh: Nếu mục tiêu chính là viết và thu phí từ độc giả, hãy chọn Substack vì giao diện đơn giản, tích hợp sẵn thanh toán. Substack được thiết kế tối giản, tập trung vào viết và xuất bản, gần như không cần thiết lập kỹ thuật phức tạp. Bạn chỉ cần tạo tài khoản, viết bài đầu tiên và gửi đi — phù hợp với người mới hoàn toàn chưa quen công cụ email marketing. Nếu sau này bạn phát triển thêm kênh bán hàng, có thể cân nhắc bổ sung Mailchimp song song.
Trả lời nhanh: Cả hai đều có gói miễn phí, Substack chỉ thu phí hoa hồng khi bạn kiếm tiền từ độc giả trả phí, còn Mailchimp tính phí cố định theo số liên hệ. Substack thu khoảng 10% trên doanh thu bạn kiếm được từ subscriber trả phí (cộng thêm phí xử lý thanh toán từ bên thứ ba), có nghĩa là nếu chưa có doanh thu, bạn không tốn bất kỳ chi phí nào. Mailchimp miễn phí đến một mốc số lượng liên hệ nhất định, sau đó tính phí theo gói hàng tháng dựa trên số người trong danh sách, bất kể bạn có kiếm được tiền từ họ hay không.
Trả lời nhanh: Không có con số cố định, nhưng nên có ít nhất vài trăm subscriber miễn phí gắn bó trước khi mở gói trả phí. Điều quan trọng hơn số lượng tuyệt đối là chất lượng tương tác: tỷ lệ mở email cao, độc giả thường xuyên phản hồi hoặc chia sẻ lại nội dung. Một nhóm nhỏ độc giả trung thành, thực sự thấy giá trị và sẵn sàng trả tiền, thường mang lại doanh thu ổn định hơn nhiều so với một danh sách lớn nhưng ít tương tác.
Trả lời nhanh: Không cần, cả Substack và Mailchimp đều có trình soạn thảo kéo-thả và mẫu giao diện dựng sẵn. Bạn chỉ cần biết viết nội dung, chọn mẫu (template) phù hợp và chèn ảnh minh hoạ trực tiếp trong trình soạn thảo. Các thao tác kỹ thuật như thiết lập trang đăng ký, chèn nút kêu gọi hành động (CTA) đều đã được hai nền tảng làm sẵn thành giao diện trực quan, không đòi hỏi kiến thức lập trình.
Trả lời nhanh: Tần suất phổ biến và dễ duy trì nhất là 1 lần/tuần hoặc 2 tuần/lần, quan trọng là giữ đều đặn hơn là gửi dày. Gửi quá thường xuyên (nhiều lần/tuần) dễ khiến độc giả quá tải và huỷ đăng ký, trong khi gửi quá thưa (cả tháng mới có 1 số) khiến độc giả quên mất bạn từng tồn tại. Hãy chọn một lịch mà bạn thực sự duy trì được lâu dài, rồi thông báo rõ lịch đó cho độc giả ngay từ số đầu tiên.
Trả lời nhanh: Có thể, cả hai nền tảng đều cho phép xuất (export) danh sách email dưới dạng file CSV để nhập sang nền tảng khác. Tuy nhiên, việc chuyển đổi có thể khiến một phần subscriber không xác nhận lại đăng ký trên nền tảng mới, nên tốt nhất bạn nên xác định rõ nhu cầu (viết nội dung thu phí hay email marketing hỗ trợ bán hàng) trước khi bắt đầu, để hạn chế phải chuyển đổi giữa chừng.
Chọn Substack nếu bạn muốn viết và sống bằng nội dung nhờ subscriber trả phí, chọn Mailchimp nếu bạn cần một công cụ email marketing mạnh để hỗ trợ bán hàng. Nhưng dù chọn nền tảng nào, thành công của một newsletter không nằm ở công cụ, mà nằm ở việc bạn có duy trì viết đều đặn và giữ đúng lời hứa với độc giả hay không.
Đừng chờ đến khi "sẵn sàng hoàn hảo" mới bắt đầu. Bước nhỏ đầu tiên bạn có thể làm ngay hôm nay: tạo tài khoản trên nền tảng phù hợp với mục tiêu của mình, viết một đoạn giới thiệu ngắn về newsletter sắp ra mắt, và chia sẻ link đăng ký lên trang cá nhân. Chỉ cần vậy thôi, bạn đã chính thức bắt đầu xây dựng "tài sản" nội dung của riêng mình rồi.
"Mạng xã hội cho bạn mượn khán giả, còn newsletter là nơi bạn thực sự sở hữu mối quan hệ với độc giả của mình."
💬 Đến lượt bạn rồi: Bạn đang nghiêng về Substack hay Mailchimp cho dự định làm newsletter của mình? Comment chia sẻ bên dưới nhé 👇
📚 Đọc tiếp các bài liên quan:
Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm cá nhân và tổng hợp thông tin tham khảo về các nền tảng công nghệ, không thay thế cho tư vấn chuyên môn về pháp lý, thuế hay tài chính khi bạn kiếm tiền từ nội dung số. Chính sách phí và tính năng của Substack, Mailchimp có thể thay đổi theo thời gian, bạn nên kiểm tra lại thông tin mới nhất trên trang chính thức của từng nền tảng trước khi quyết định. Nếu có kế hoạch kinh doanh nghiêm túc từ newsletter, hãy cân nhắc trao đổi thêm với chuyên gia tài chính hoặc kế toán để nắm rõ nghĩa vụ thuế liên quan.
