Chuyên mục: Sống Khoẻ › Chữa Lành Độ dài đọc: khoảng 20–22 phút
Tóm tắt nhanh: Cách chữa lành tổn thương tình cảm cũ không phải là "cố quên" hay "mạnh mẽ lên" — mà là một hành trình có bước đi cụ thể. Tâm lý học chỉ ra rằng chữa lành thật sự gồm 4 giai đoạn: nhận diện vết thương, xử lý cảm xúc không phán xét, tái cấu trúc nhận thức, và xây dựng lại bản sắc. Các phương pháp được khoa học chứng minh gồm: viết nhật ký cảm xúc (expressive writing), tự trắc ẩn (self-compassion), liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), kết nối lại với cơ thể qua vận động, và thiết lập ranh giới lành mạnh. Không có timeline cố định — nhưng với từng bước nhỏ mỗi ngày, bạn hoàn toàn có thể chữa lành, phát triển, và yêu lại — từ vị thế của người đã hiểu mình hơn.
Có những đêm bạn nằm nhìn trần nhà, tự nhủ: mình ổn rồi mà. Vậy mà một bài hát quen cất lên từ quán cà phê bên đường, một mùi nước hoa thoáng qua, hay chỉ là góc phố từng đi cùng nhau — và tất cả lại ùa về như chưa từng qua đi.
Mình hiểu cảm giác đó. Không phải vì mình yếu — mà vì tổn thương tình cảm không vận hành theo lịch. Nó không biến mất chỉ vì bạn muốn nó biến mất. Nó không tự lành chỉ vì thời gian trôi qua.
Và nếu bạn đang ở đây, đọc những dòng này — có lẽ bạn đã đủ dũng cảm để thừa nhận: mình cần chữa lành thật sự, không phải chỉ tạm thời ổn.
Bài viết này là để đồng hành cùng bạn trong hành trình đó. Không phán xét, không "mạnh lên đi", không toxic positivity. Chỉ là những bước đi thực tế, được tâm lý học chứng minh — nhẹ nhàng nhưng đủ sâu để thay đổi thật.
✅ Bạn sẽ hiểu tại sao tổn thương tình cảm cũ "bám dai" — và điều đó không có nghĩa là bạn yếu hay chấp nhặt
✅ Bạn sẽ có 7 bước chữa lành cụ thể, từng bước một, không cần ai cứu bạn cả
✅ Bạn sẽ biết khi nào nên tự chữa lành và khi nào cần tìm thêm hỗ trợ chuyên nghiệp
Bắt đầu từ từ thôi — không cần vội. 🌱
Nhiều người nghĩ tổn thương tình cảm là "chuyện trong đầu" — nhưng khoa học thần kinh cho thấy nó để lại dấu vết rất thật trong não bộ và cơ thể. Hiểu được điều này là bước đầu tiên để không tự trách mình nữa.
Trong tâm lý học, tổn thương tình cảm (emotional wound) không chỉ giới hạn ở chia tay đau lòng. Nó bao gồm nhiều dạng khác nhau mà người ta hay bỏ qua:
Điểm chung của tất cả những dạng này? Chúng để lại vết thương chưa được xử lý — và vết thương đó không tự lành nếu bạn chỉ cố "không nghĩ đến nó".
Đây là điều mình muốn bạn đọc kỹ: bạn không "yếu" hay "chấp" — não bạn đang làm đúng chức năng của nó.
Khi trải qua đau buồn sâu về mặt cảm xúc, hạch hạnh nhân (amygdala) — vùng não chịu trách nhiệm xử lý cảm xúc và ký ức sợ hãi — ghi nhớ những tín hiệu liên quan đến người đó như một dạng "cảnh báo nguy hiểm". Đó là lý do vì sao một mùi hương, một bài hát, hay một góc phố có thể kích hoạt ngay lập tức cảm giác đau — dù bạn đã "ổn" trong nhiều tháng.
Nghiên cứu của Tiến sĩ Helen Fisher (Đại học Rutgers) trên não bộ của những người vừa trải qua chia tay cho thấy: não bộ phản ứng với sự mất mát tình cảm theo cơ chế tương tự như cai nghiện. Khi còn yêu, dopamine — chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến phần thưởng và niềm vui — được giải phóng đều đặn. Khi mối quan hệ kết thúc, não bộ trải qua trạng thái "thiếu hụt dopamine" thật sự, dẫn đến cảm giác khao khát, nhớ nhung, và đôi khi là ám ảnh không kiểm soát được.
Thêm vào đó, hiện tượng trauma bonding — một cơ chế tâm lý hình thành khi mối quan hệ có cả yêu thương lẫn đau khổ xen kẽ — khiến nhiều người vẫn nhớ nhung, thậm chí bảo vệ người đã làm mình tổn thương. Đây không phải sự ngu ngốc. Đây là cách não bộ bị điều kiện hóa qua thời gian.
Vết thương chưa lành không phải lúc nào cũng rõ ràng. Đôi khi nó ẩn mình sau sự bận rộn, sau nụ cười, hay sau câu "mình ổn rồi" mà bạn nói với tất cả mọi người — kể cả chính mình.
Dưới đây là những dấu hiệu phổ biến:
Lĩnh vực | Biểu hiện cụ thể | Ghi chú |
|---|---|---|
Cảm xúc | Dễ khóc khi nhớ lại, tê liệt cảm xúc, dễ cáu gắt vô cớ | Phổ biến nhất trong 0–3 tháng đầu |
Hành vi | Scroll mạng xã hội của người cũ, tránh né chủ đề, kể đi kể lại câu chuyện | Cơ chế tự bảo vệ ngược |
Thể chất | Mất ngủ, đau tức ngực, thay đổi cân nặng bất thường | Tâm-thể liên kết chặt chẽ |
Quan hệ xã hội | Ngại yêu lại, mất tin tưởng vào người khác, xây "bức tường" tự bảo vệ | Ảnh hưởng dài hạn nhất |
Nhận thức | Tự đổ lỗi, suy nghĩ "mình không xứng", khái quát hóa tiêu cực | Cần được xử lý qua CBT |
Nếu bạn nhận ra mình trong 3 dấu hiệu trở lên — đây không phải lý do để hoảng loạn. Đây là tín hiệu để bắt đầu.
Đây không phải danh sách "làm theo là khỏi". Đây là hành trình — và bạn có thể bắt đầu từ bất kỳ bước nào phù hợp với mình hôm nay. Không có thứ tự bắt buộc. Không có deadline.
Nghe có vẻ đơn giản — nhưng đây thường là bước khó nhất.
Nhiều người trong chúng ta được dạy từ nhỏ: "Đừng yếu đuối", "Khóc là vô ích", "Thôi bỏ qua đi". Và cứ thế, chúng ta xây một chiếc hộp tưởng tượng, nhét tất cả nỗi đau vào trong, đóng nắp lại thật chặt — và cố tin rằng nếu không nhìn vào nó, nó sẽ biến mất.
Nhưng tâm lý học có một nghịch lý thú vị: càng cố không nghĩ đến điều gì, bạn càng nghĩ đến nó nhiều hơn. Nhà tâm lý học Daniel Wegner (Đại học Harvard) gọi đây là ironic process theory — não bộ liên tục "kiểm tra" xem bạn có đang nghĩ đến thứ bị cấm không, và chính việc kiểm tra đó lại kích hoạt suy nghĩ đó.
Thực hành: Mỗi ngày, dành 10 phút ngồi yên với cảm xúc của mình. Không cần giải quyết gì, không cần hiểu vì sao. Chỉ cần ngồi, và nhận ra: "Mình đang đau. Điều đó hoàn toàn bình thường."
Cho phép bản thân đau không phải là đầu hàng — đó là điều kiện đầu tiên để chữa lành.
Sau khi thừa nhận nỗi đau, bước tiếp theo là đặt tên cụ thể cho từng cảm xúc bạn đang có.
Tiến sĩ Dan Siegel (UCLA) đặt ra cụm từ nổi tiếng: "name it to tame it" — đặt tên cho cảm xúc giúp giảm hoạt động của amygdala, chuyển não bộ từ trạng thái phản ứng sang trạng thái nhận thức. Nói đơn giản: khi bạn gọi tên cảm xúc, bạn đang chủ động điều tiết nó thay vì bị nó cuốn đi.
Thay vì nói "mình cảm thấy tệ" — hãy thử đặt tên chính xác hơn:
Có thể tham khảo Wheel of Emotions của Robert Plutchik — một mô hình tâm lý học chia cảm xúc thành 8 nhóm cơ bản với nhiều biến thể. In ra và dán lên tường — bạn sẽ ngạc nhiên vì mình có nhiều cảm xúc hơn mình tưởng.
Thực hành: Mỗi tối trước khi ngủ, viết 3 cảm xúc bạn đang có hôm nay. Không cần giải thích vì sao — chỉ cần đặt tên.
Đây là một trong những phương pháp được nghiên cứu nhiều nhất và có kết quả thuyết phục nhất trong lĩnh vực tâm lý học.
Tiến sĩ James Pennebaker (Đại học Texas tại Austin) đã thực hiện hàng chục nghiên cứu từ thập niên 1980 đến nay, nhất quán chỉ ra rằng: viết về tổn thương cảm xúc 20 phút mỗi ngày trong 4 ngày liên tiếp giúp giảm đau khổ tâm lý đáng kể, cải thiện sức khỏe thể chất, và tăng khả năng xử lý ký ức đau.
Không cần viết hay. Không cần ai đọc. Bạn có thể viết xong rồi đốt — điều đó không làm mất đi tác dụng.
5 prompt gợi ý để bắt đầu:
Gợi ý thực tế: Dùng một cuốn sổ riêng — không phải ghi chú điện thoại, không phải app. Cảm giác viết tay tạo ra sự kết nối khác biệt với cảm xúc.
Sau tổn thương tình cảm, nhiều người trở thành người phán xét tàn nhẫn nhất của chính mình: "Sao mình ngu thế", "Mình đáng bị vậy", "Mình yếu đuối quá".
Tiến sĩ Kristin Neff (Đại học Texas) — nhà nghiên cứu hàng đầu thế giới về self-compassion — định nghĩa lòng tự trắc ẩn gồm 3 thành tố:
Nghiên cứu của Neff chỉ ra rằng self-compassion liên quan đến khả năng phục hồi cảm xúc cao hơn, lo âu và trầm cảm thấp hơn — và quan trọng là, nó không làm bạn "nhu mì" hay "nuông chiều bản thân". Ngược lại, nó tạo nền tảng để bạn đứng dậy từ thất bại dễ hơn, không phải khó hơn.
Thực hành: Viết một bức thư cho bản thân — như thể bạn đang viết cho người bạn thân nhất đang trải qua đúng hoàn cảnh của bạn. Đọc lại thư đó mỗi khi tiếng phán xét nội tâm bắt đầu lên tiếng.
Tổn thương tình cảm thường để lại những suy nghĩ méo mó (cognitive distortions) — những kết luận sai lệch mà não bộ rút ra từ trải nghiệm đau.
Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) — được Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA) xếp vào nhóm can thiệp có bằng chứng mạnh nhất cho lo âu và trầm cảm — cung cấp công cụ để nhận diện và thách thức những suy nghĩ này.
3 câu hỏi CBT cơ bản để tự kiểm tra:
Giai đoạn | Công cụ phù hợp | Thời gian gợi ý | Mức độ dễ bắt đầu |
|---|---|---|---|
Mới tổn thương (0–1 tháng) | Journaling, nói chuyện với người tin tưởng, cho phép bản thân nghỉ ngơi | Hằng ngày | ⭐⭐⭐⭐⭐ Rất dễ bắt đầu |
Giai đoạn xử lý (1–3 tháng) | Self-compassion, CBT cơ bản, yoga / đi bộ | 3–5 lần/tuần | ⭐⭐⭐⭐ Cần kiên trì nhẹ |
Tái tạo bản thân (3–6 tháng) | Khám phá sở thích mới, kết nối xã hội, đọc sách | Linh hoạt | ⭐⭐⭐ Cần chủ động hơn |
Tăng trưởng sau tổn thương | Trị liệu tâm lý, cộng đồng hỗ trợ, tự khám phá bản sắc | Dài hạn | ⭐⭐ Cần cam kết |
Tổn thương cảm xúc không chỉ sống trong đầu — nó trú ngụ trong cơ thể.
Tiến sĩ Bessel van der Kolk, tác giả cuốn sách nổi tiếng "The Body Keeps the Score" (Cơ Thể Ghi Nhớ Tất Cả), lập luận rằng trauma được mã hóa trong các phản ứng sinh lý của cơ thể — căng cơ, nhịp thở nông, tư thế co rút — và việc chữa lành đòi hỏi tiếp cận từ cả hai phía: tâm trí lẫn cơ thể.
Bạn không cần tập yoga 2 tiếng hay thiền 30 phút mỗi ngày. Những thực hành đơn giản, đều đặn đã có tác động thực sự:
Điểm mấu chốt: không phải loại hình vận động nào — mà là sự đều đặn và có chủ đích.
Đây là bước thường bị bỏ qua nhất — và cũng là bước quan trọng nhất về dài hạn.
Sau một mối quan hệ dài, đặc biệt là mối quan hệ có yếu tố toxic, nhiều người mất đi cảm giác về "tôi là ai" ngoài vai trò người yêu, người vợ, hay người bạn đồng hành của người đó. Bản sắc cá nhân bị hoà tan vào mối quan hệ theo từng ngày một — đến khi mối quan hệ kết thúc, cảm giác như một phần của chính mình cũng biến mất theo.
Tâm lý học gọi hiện tượng tăng trưởng sau tổn thương là post-traumatic growth — khái niệm được Tiến sĩ Richard Tedeschi và Lawrence Calhoun (ĐH North Carolina) phát triển. Nghiên cứu cho thấy nhiều người, sau khi trải qua và xử lý tổn thương sâu, thật sự trở nên mạnh hơn, hiểu mình hơn, và có mối quan hệ lành mạnh hơn so với trước.
Thực hành: Viết 10 câu bắt đầu bằng "Tôi là…" — không được nhắc đến người cũ hay mối quan hệ đó. Nếu bạn thấy khó, đó là tín hiệu rõ ràng nhất rằng bước này cần được ưu tiên.
Sau đó: hãy làm một điều bạn muốn thử từ lâu nhưng chưa có cơ hội — học một kỹ năng mới, đi một chuyến một mình, đọc thể loại sách chưa từng đọc. Không phải để "lấp chỗ trống" — mà để tìm lại chính mình.
Chữa lành sai cách đôi khi còn kéo dài nỗi đau hơn là không làm gì. Đây là những bẫy phổ biến nhất — và cách để không sa vào chúng.
Lịch kín từ sáng đến tối. Làm việc đến kiệt sức. Kế hoạch hết cái này đến cái khác. Nghe quen không?
Bận rộn là một cơ chế né tránh cực kỳ phổ biến sau tổn thương — và cũng cực kỳ được xã hội tán dương: "Ôi, bạn mạnh quá!", "Bạn biết cách distract bản thân!".
Nhưng cảm xúc không biến mất vì bị bỏ đói — nó tích tụ lại và đến lúc sẽ bùng phát, thường là vào những lúc bạn không ngờ nhất.
Mối quan hệ mới không chữa lành vết thương cũ — nó chỉ che lấp nó tạm thời. Và người tiếp theo sẽ phải chịu đựng những gì bạn chưa xử lý xong từ người trước — điều đó không công bằng cho cả hai.
Hơn nữa, khi bạn bước vào mối quan hệ từ vị thế "cần được lấp đầy", bạn rất dễ tái tạo những pattern không lành mạnh từ mối quan hệ cũ.
Có một ranh giới mỏng giữa chia sẻ để giải tỏa và rumination — vòng lặp nghĩ và kể đi kể lại câu chuyện mà không tiến về phía trước.
Nghiên cứu tâm lý học chỉ ra rằng rumination — không phải suy nghĩ về tổn thương — mới là yếu tố dự báo mạnh nhất của trầm cảm sau mất mát. Nói chuyện với người tin tưởng là cần thiết, nhưng nếu mỗi cuộc trò chuyện đều kết thúc ở cùng một điểm và bạn vẫn cảm thấy mắc kẹt — đó là lúc cân nhắc gặp chuyên gia thay vì chỉ dựa vào mạng lưới xã hội.
Mình biết, mình hiểu — cái sự thôi thúc đó mạnh lắm. Nhưng mỗi lần bạn kiểm tra profile của người đó, não bộ lại tiếp nhận một tín hiệu "kết nối" — và vòng lặp cai nghiện bị reset lại từ đầu.
Digital boundary không phải hành động thù ghét — đó là hành động tự bảo vệ. Unfollow, mute, hoặc block nếu cần. Bạn không cần giải thích với ai.
Cảm xúc khó chịu cần được cảm nhận — không phải được tê liệt đi. Rượu bia và ăn uống cảm xúc cho cảm giác dễ chịu tức thì, nhưng về dài hạn chúng làm tăng lo âu, ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ, và tạo thêm vòng lặp không lành mạnh.
❌ Hạn chế | ✅ Thay thế bằng |
|---|---|
Scroll mạng xã hội của người cũ | Unfollow/mute hoàn toàn — "digital detox" khỏi người đó |
"Giải sầu" bằng rượu bia | Trà ấm + nhật ký cảm xúc buổi tối |
Kể khổ liên tục (rumination) | Chọn 1 người tin tưởng + cân nhắc gặp chuyên gia tâm lý |
Vội vào mối quan hệ mới | "Dating yourself" — hẹn hò với bản thân trước |
Bận rộn 24/7 để "không nghĩ" | Lên lịch "thời gian cảm xúc" 10–15 phút có chủ đích mỗi ngày |
So sánh tốc độ hồi phục với người khác | Nhắc mình: chữa lành không có đích đến chung |
Ăn uống cảm xúc vô độ | Ritual lành mạnh: nấu một bữa ăn ngon cho mình, ra ngoài đi bộ |
Liên lạc lại người cũ vì "nhớ quá" | Viết thư nhưng không gửi — xử lý cảm xúc mà không mở lại kết nối |
Trả lời nhanh: Không có con số cố định — nghiên cứu cho thấy phần lớn mọi người cần từ 3 tháng đến 2 năm, tùy mức độ tổn thương và sự chủ động trong quá trình chữa lành.
Thời gian phục hồi phụ thuộc vào nhiều yếu tố: độ dài và độ sâu của mối quan hệ, có hay không có yếu tố trauma phức tạp (lạm dụng, phản bội nghiêm trọng), hệ thống hỗ trợ xã hội của bạn, và quan trọng nhất — bạn có chủ động làm việc với cảm xúc hay không. Chữa lành không phải cuộc đua. Đừng so sánh timeline của mình với bạn bè hay những người trên mạng xã hội.
Trả lời nhanh: Đừng cố "không nghĩ" — hãy thay thế có chủ đích. Não bộ không xử lý được lệnh phủ định.
Khi ký ức ùa về, thay vì đè nén, hãy thực hành 3 bước: nhận ra ("Mình đang nhớ người đó"), đặt tên cảm xúc ("Mình đang buồn / nhớ nhung / tức giận"), rồi chuyển hướng có chủ đích sang một hành động cụ thể — uống nước, đi bộ 5 phút, nhắn tin cho bạn bè. Thiết lập digital boundary (unfollow, xóa ảnh khỏi camera roll) cũng giúp giảm trigger đáng kể và cần thiết hơn bạn nghĩ.
Trả lời nhanh: Có — đau buồn kéo dài làm tăng cortisol, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch, giấc ngủ, và ngay cả tim mạch.
Nghiên cứu từ Harvard Medical School xác nhận rằng căng thẳng cảm xúc mãn tính làm tăng viêm nhiễm toàn thân và suy giảm miễn dịch. Hiện tượng "broken heart syndrome" — y học gọi là Takotsubo cardiomyopathy — là có thật: tim có thể co thắt bất thường sau cú sốc cảm xúc mạnh. Chính vì vậy, chăm sóc cơ thể trong giai đoạn chữa lành — ngủ đủ giấc, ăn uống đủ dưỡng chất, vận động — không phải xa xỉ mà là nền tảng y tế thực sự.
Trả lời nhanh: Hầu hết chuyên gia tâm lý khuyên không — ít nhất cho đến khi bạn thật sự ổn định cảm xúc, không phải chỉ "ổn vì nhớ quá".
Liên lạc lại trong giai đoạn tổn thương thường xuất phát từ sự lo âu và sự thiếu hụt dopamine — không phải từ lựa chọn rõ ràng. Điều này thường mở lại vết thương và reset lại quá trình hồi phục. Thời gian "no contact" không phải để trừng phạt người kia — đó là không gian để bạn tìm lại bản thân mà không bị kéo ngược lại. Nếu sau khi thật sự ổn định bạn vẫn muốn liên lạc — đó là lựa chọn hoàn toàn khác, từ vị thế mạnh mẽ hơn nhiều.
Trả lời nhanh: Tự chữa lành hoàn toàn có giá trị với nhiều trường hợp — nhưng có những tình huống mà hỗ trợ chuyên nghiệp là cần thiết, không phải tùy chọn.
Nếu tổn thương không kèm theo trauma phức tạp và không ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, các công cụ tự chữa lành trong bài này — journaling, self-compassion, CBT cơ bản, vận động, kết nối xã hội — là điểm khởi đầu đủ tốt. Tuy nhiên, nếu bạn có tiền sử trầm cảm hoặc lo âu, nếu mối quan hệ cũ có yếu tố lạm dụng, hoặc nếu triệu chứng kéo dài hơn 6 tháng và ảnh hưởng đến công việc/sinh hoạt — gặp chuyên gia tâm lý không phải dấu hiệu yếu đuối. Đó là hành động khôn ngoan và can đảm nhất bạn có thể làm cho mình. Tại Việt Nam, đường dây hỗ trợ sức khỏe tâm thần 1800 599 920 hoàn toàn miễn phí.
Trả lời nhanh: Có — và nỗi sợ yêu lại là phản ứng bảo vệ hoàn toàn bình thường của não bộ. Không cần ép bản thân "sẵn sàng" theo lịch trình của ai.
Nỗi sợ yêu lại sau tổn thương không phải là "hỏng" — đó là tín hiệu bạn cần thêm thời gian và sự an toàn nội tâm. Thay vì đặt mục tiêu "yêu lại được", hãy hướng đến mục tiêu nhỏ hơn và có thể kiểm soát hơn: "tin tưởng bản thân hơn trong mối quan hệ", "biết mình muốn gì và không muốn gì", "có thể nói không mà không cảm thấy tội lỗi". Khi bạn hiểu rõ bản sắc và ranh giới của mình — tình yêu mới sẽ đến từ vị thế lành mạnh và an toàn hơn rất nhiều.
Chữa lành tổn thương tình cảm cũ không phải là hành trình thẳng tắp từ điểm A đến điểm B. Sẽ có những ngày bạn cảm thấy mình đã tiến xa — rồi một buổi sáng thức dậy lại thấy mình quay về điểm xuất phát. Điều đó không có nghĩa là bạn thất bại. Đó là cách chữa lành vận hành — không phải đường thẳng, mà là vòng xoáy đi lên.
Bảy bước mình chia sẻ hôm nay — từ thừa nhận nỗi đau, đặt tên cảm xúc, viết nhật ký, thực hành tự trắc ẩn, tái cấu trúc nhận thức, kết nối với cơ thể, đến tái định nghĩa bản sắc — không phải công thức bắt buộc. Chúng là những cánh cửa. Bạn có thể bước vào từ bất kỳ cánh cửa nào phù hợp với mình hôm nay.
Và nếu hôm nay bạn chỉ có thể làm được một điều — hãy viết xuống ba chữ này vào cuốn sổ hoặc mảnh giấy nhỏ: "Mình xứng đáng."
Không cần tin nó ngay. Chỉ cần viết xuống. Rồi ngày mai, viết lại.
Chữa lành bắt đầu từ những điều nhỏ như vậy.
"Vết thương là nơi ánh sáng đi vào." — Rumi
💬 Đến lượt bạn rồi: Trong hành trình chữa lành của bạn, điều gì khó nhất — thừa nhận nỗi đau, buông bỏ người cũ, hay bắt đầu tin tưởng yêu lại? Chia sẻ với mình ở phần bình luận bên dưới nhé — mình đọc hết từng comment 👇
Bài viết này được biên soạn với mục đích cung cấp thông tin tâm lý học tổng quát và không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán, hay điều trị từ chuyên gia sức khỏe tâm thần. Nếu bạn đang trải qua tổn thương nghiêm trọng, trầm cảm kéo dài, hoặc có bất kỳ suy nghĩ tự làm hại bản thân nào, hãy liên hệ chuyên gia tâm lý hoặc gọi đường dây hỗ trợ sức khỏe tâm thần miễn phí 1800 599 920 để được hỗ trợ kịp thời.